با محصولات خلاقانه، مفاهیم جنگ و هویت ملی را برای کودکان روایت می نماییم

با محصولات خلاقانه، مفاهیم جنگ و هویت ملی را برای کودکان روایت می نماییم

به گزارش لباس دونی، مدیر خلاقشو اظهار داشت: محصول خیبرشکن قطعات مختلفی دارد همچون یک مدار الکتریکی ساده. با بستن مدار، موشک روشن می شود. در طراحی محصول، این روشن شدن را به انرژی موشک تشبیه کرده بودیم.



خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، مائده سادات مرویان حسینی:

انتقال مفاهیم و ارزش های فرهنگی کشور به کودکان، به زبانی ساده و جذاب، همیشه یکی از دغدغه های مهم در کشور ما بوده است؛ البته این مورد به ایران محدود نمی شود و در خیلی از کشورهای جهان مورد توجه قرار دارد. در همین جهت، صنایع خلاق بعنوان یکی از مؤثرترین راه ها برای آموزش و انتقال این مفاهیم شناخته می شوند؛ چونکه می توانند در کنار ایجاد جذابیت، یادگیری را برای کودک عمیق تر و ماندگارتر کنند. از همین رو، طراحی محصولاتی که مفاهیم تربیتی، فرهنگی و دینی را به تجربه هایی جذاب برای خردسالان تبدیل می کنند، اهمیت ویژه ای دارد. در سالهای اخیر، مجموعه ها و موسسات مختلفی با درک این اهمیت، تلاش کردند مفاهیم ملی، هویتی و دینی ایرانی را با زبانی ساده و خلاقانه به خردسالان معرفی کنند.
یکی از این مجموعه ها، مؤسسه «خلاق اندیشان نامدار» است که فعالیت خودرا از سال ۱۳۹۷ شروع کرده و در امتداد توسعه کارهای خود، سه مجموعه تخصصی با حوزه های کاری متفاوت را شکل داده است. «خلاق شو» یکی از این مجموعه هاست که با محوریت طراحی و تولید محصولات خلاقانه و فعالیت محور برای خردسالان فعالیت می کند. این مجموعه تلاش می کند موضوعات و مفاهیم ایرانی و مناسبت های ملی، مذهبی و فرهنگی را بوسیله بازی، کاردستی و کارهای تعاملی به تجربه هایی ملموس و جذاب برای خردسالان تبدیل کند؛ بگونه ای که خردسالان در جریان خلق و تجربه این کارها، با مفاهیم مورد نظر آشنا گردند. برای آشنایی بیشتر با کارهای خلاق شو، دغدغه های آن در طراحی محصولات کودک، نمونه هایی از تولیدات با تأکید بر هویت ملی و دینی و همینطور نقش صنایع خلاق در انتقال مفاهیم به نسل جدید، با سارا یزدی زاده، مدیر «خلاقشو» به گفت و گو نشستیم.

* در ابتدا کمی درباره ی مؤسسه خلاق شو توضیح دهید. از چه سالی و با چه نگاهی فعالیت خودرا آغاز کردید؟

مجموعه ما از سال ۱۳۹۷ شکل گرفت. در ابتدا یک استارتاپ بود که بعضی از جوانان با دغدغه های مشترک دور هم جمع شدند و این مجموعه را راه اندازی کردند. فعالیت اولیه ما برگزاری برنامه ها، رویدادها و دوره های آموزشی برای مدارس، سازمان ها و مجموعه های مختلف بود. گروه هدف ما هم خردسالان و نوجوانان بودند. به این معنا که حتی زمانیکه با سازمان ها همکاری می کردیم، برای فرزندان کارکنان آنها برنامه هایی طراحی و اجرا می کردیم.
طبیعتاً نمی توانیم از خردسالان بخواهیم بنشینند و به سخنرانی گوش دهند یا مفهومی را مستقیم به آنها منتقل نماییم. به صورت کلی، مضامین تربیتی و حتی مفاهیم دینی، برای انتقال به خردسالان معمولا به ابزارهایی مانند داستان، بازی و کارهای مختلف نیاز دارند. بنابراین تصمیم گرفتیم روی همین فعالیتها و محصولات تمرکز کنیم
در حال حاضر، حدود دو سال است که مجموعه باتوجه به توسعه و رشد خود، به چند بخش مختلف تقسیم شده است. بخش برگزاری برنامه ها که بازوی اجرایی مجموعه محسوب می شد، مستقل شده و تحت عنوان گروه برگزاری «کارنو» به فعالیت خود ادامه می دهد.
مجموعه «خلاق شو» که پیشتر کارهای اجرایی را بر عهده داشت، حدود دو سال است که وارد حوزه طراحی و تولید محصول شده است. این بخش به صورت مشخص برای خردسالان هفت تا 12 سال فعالیت می کند؛ البته محصولات دیگری هم برای گروههای سنی پایین تر و بالاتر، متناسب با درخواست مجموعه ها، طراحی و تولید می نماییم. بااین حال، گروه هدف اصلی ما خردسالان هفت تا 12 سال هستند.

* چرا وارد حوزه طراحی و تولید محصول هویت محور برای خردسالان شدید؟ چه نیازی را دراین خصوص احساس می کردید؟

ما چند دغدغه اصلی داشتیم. مجموعه ما فضایی با رویکرد مذهبی دارد و برایمان مهم بود که بر مبنای دغدغه هایی که داشتیم، روی چند موضوع مشخص تمرکز نماییم. یکی از این موضوعات، مسایل تربیتی و دیگری دغدغه های مذهبی بود. چیزی که خودمان در ارتباط با بچه ها، بخصوص کودکانی که در اطرافمان بودند، مشاهده می کردیم و از خانواده ها هم می شنیدیم، این بود که محصولات فعالیت محور برای خردسالان چندان در دسترس نبودند.
برای مثال، در مناسبت های مختلف، مانند مراسم روضه یا جشن ها، زمانیکه می خواستیم فعالیتی برای بچه ها انجام دهیم، خودمان به سراغ مجموعه های مختلف می رفتیم. اما محصولاتی که معمولا ارایه می شدند، بیشتر وسایل آماده ای بودند که می شد آنها را تهیه کرد و به بچه ها هدیه داد. همانطور که می دانید، معمولا پیکسل، گل سر و وسایل آماده مشابهی به خردسالان هدیه داده می شود. اما ما به دنبال این بودیم که اگر کودکی مقرر است در چنین فضاهایی حضور داشته باشد، بتواند به شکل فعالانه هم در آن مشارکت کند و فعالیتی متناسب با سن خود داشته باشد.
طبیعتاً نمی توانیم از خردسالان بخواهیم بنشینند و به سخنرانی گوش دهند یا صرفا بوسیله ارایه مستقیم محتوا، مفهومی را به آنها منتقل نماییم. به صورت کلی، مضامین تربیتی و حتی مفاهیم دینی، باتوجه به ماهیت انتزاعی آنها، برای انتقال به خردسالان معمولا به ابزارهایی مانند داستان، بازی و کارهای مختلف نیاز دارند. بنابراین تصمیم گرفتیم روی همین فعالیتها و محصولات تمرکز نماییم و تلاش نماییم مناسبت های ملی و مذهبی مختلف و موضوعات متنوعی را که مجموعه ها از ما درخواست می کنند، به محصولات فعالیت محور تبدیل نماییم.

* معمولاً چه محصولاتی طراحی و تولید می کنید و در فرآیند طراحی، از انتخاب موضوع تا شکل غائی محصول، به چه نکاتی توجه می کنید؟

چارچوبی ما که در طراحی محصولات داریم، همان بسته های فعالیت محور است. اگر محصولات ما را مشاهده کنید، متوجه می شوید که هیچ کدام صرفا یک وسیله آماده نیستند که به کودک هدیه داده شوند و او آنرا در گوشه ای بگذارد و دیگر کاری با آن نداشته باشد. تمام محصولات ما فعالیت محور هستند؛ یعنی کودک باید چیزی بسازد، نقاشی کند، رنگ آمیزی انجام دهد، قطعات مختلف را کنار هم قرار دهد یا محصولی را مونتاژ کند. در حقیقت، خود کودک در ساخت و به نتیجه رساندن محصول نقش دارد.
فعالیت هایی هم که تا حالا انجام دادیم، مناسبت های اصلی سال را پوشش دادند؛ چه مناسبت های ملی و چه مناسبت های مذهبی. به عنوان نمونه، نوروز، شب یلدا، ماه مبارک رمضان و عید غدیر همچون این مناسبت ها هستند. حتی سال گذشته، زمانیکه جنگ 12 روزه اتفاق افتاد، محصولی هم با موضوع جنگ طراحی کردیم و کوشش کردیم این مورد را هم پوشش دهیم. شاید یکی از مزیت های اصلی ما در عرصه طراحی محصول، طراحی اختصاصی برای مجموعه ها باشد. به عنوان نمونه، مجموعه ای از ما درخواست نمود که متناسب با مفهوم و هویت آن مجموعه، یک استیکر سه بعدی طراحی نماییم.
موضوع دیگری که تلاش می نماییم به آن توجه داشته باشیم، اینست که برخی محصولات و فعالیتها در بازه های زمانی مختلف ترند می شوند. به عنوان نمونه، مدتی استیکرهای سه بعدی با زمینه های ایزومتریک خیلی پرطرفدار شدند؛ محصولاتی که در آنها خردسالان باید استیکرها را روی یک زمینه مشخص بچینند. اما وقتی در بازار جست وجو می کردید، تقریبا تمام استیکرهای موجود در ارتباط با طرح های پویانمائی های خارجی، مانند کرومی، بودند و همگی وارداتی محسوب می شدند.
ما تصمیم گرفتیم کمی روی این مورد کار نماییم. متریال های مختلف و شیوه های چاپ متعدد را آزمایش کردیم و بالاخره، چهار یا پنج طرح استیکر سه بعدی با موضوعات مختلف و متناسب با فرهنگ بومی خودمان طراحی کردیم. همچون این طرح ها، محصولاتی با موضوع شب یلدا و نیمه شعبان بود. همینطور برای سالگرد حاج قاسم، یکی از داستان های در رابطه با ایشان را به یک استیکر سه بعدی تبدیل کردیم.
در یکی از این موارد، مجموعه ای که سفارش دهنده محصول بود، از ما خواست بر مبنای هویت و مفهوم مجموعه خودش که یک کتابخانه بود، این استیکر را طراحی نماییم. در نمونه دیگری هم مجموعه ای بر مبنای یک روایت مشخص از ما درخواست محصول داشت. به عنوان نمونه، در ارتباط با امام رضا (ع)، روایتی را انتخاب کردیم و بر مبنای آن، استیکری مرتبط طراحی و تولید کردیم.

* یکی از محصولاتی که پس از جنگ 12 روزه طراحی کردید، «خیبرشکن» است. ممکنست کمی درباره ی این محصول توضیح دهید؟ چه شد که تصمیم به طراحی و تولید آن گرفتید، چه هدفی داشتید و این محصول به چه شکلی استفاده می شود؟

پیش از تولید «خیبرشکن»، در نوروز ۱۴۰۴ محصولی با عنوان «کارت پستال نورانی» داشتیم. در این محصول، بچه ها یک سفره هفت سین درست می کردند. هدف ما این بود که خردسالان را با آداب ورسوم نوروز، سفره هفت سین و مفاهیم در رابطه با آن آشنا نماییم. در طراحی این محصول، از ترکیب کاغذ و الکترونیک استفاده کردیم. بچه ها باید یک مدار الکتریکی می بستند و ما آموزش ساخت مدار را هم در اختیارشان قرار می دادیم. آموزش های ما به شکل ویدیویی بود؛ به این شکل که بچه ها می توانستند محصول را اسکن کنند و فیلم آموزشی آنرا ببینند.
پس از بستن مدار، سفره هفت سین خودرا هم به سلیقه خودشان می چیدند. بالاخره، یک خروجی سه بعدی زیبا به دست می آمد که شمعدانی های آن هم به علت مداری که خردسالان ساخته بودند، روشن می شدند. بعد از آن، در خردادماه با جنگ 12 روزه مواجه شدیم. در تیرماه، زمانیکه جنگ به پایان رسیده بود، یک سازمان از ما درخواست نمود که محصولی برای خردسالان با موضوع جنگ و حال وهوای کشور طراحی نماییم.
ما هم خیلی سریع دست به کار شدیم. از آنجا که قالب قبلی محصول، یعنی همان قالب کارت پستال نورانی، برای خردسالان جذاب بود و متریال آن هم برایشان جالب به نظر می رسید، تصمیم گرفتیم از همان متریال استفاده نمائیم. بچه ها از این که یک مدار می بستند و چراغی روشن می شد، خیلی لذت می بردند و این مورد برایشان جذاب بود. به همین دلیل، محصول «خیبرشکن» را هم با همان رویکرد طراحی کردیم.
چارچوبی ما که در طراحی محصولات داریم، همان بسته های فعالیت محور است. اگر محصولات ما را مشاهده کنید، متوجه می شوید که هیچ کدام صرفا یک وسیله آماده نیستند که به کودک هدیه داده شوند. تمام محصولات ما فعالیت محور هستند؛ یعنی کودک باید چیزی بسازد، نقاشی کند، رنگ آمیزی انجام دهد، قطعات مختلف را کنار هم قرار دهد یا محصولی را مونتاژ کند
در این محصول، خردسالان باید یک صحنه را می ساختند. قطعات مختلفی در اختیارشان قرار می گرفت که با بهره گیری از آنها می توانستند صحنه موردنظر را شکل دهند. در کنار آن هم باید یک مدار الکتریکی خیلی ساده می بستند. کوشش کردیم مدار آن فقط یک چراغ داشته باشد و ساختار خیلی ساده ای برای آن درنظر بگیریم تا پیچیدگی خاصی نداشته باشد. خردسالان مدار را می بستند و این مدار موشک آنها را روشن می کرد. در طراحی محصول، این روشن شدن را به انرژی موشک تشبیه کرده بودیم. در متنی هم که برای خردسالان نوشته بودیم، از استعاره ای درباره ی دعا استفاده کردیم.
هدفمان این بود که بچه ها را بسمت دعا کردن سوق دهیم و این مفهوم را منتقل نماییم که با دعاهای خود، به حرکت موشک ها و موفقیت آمیز بودن ماموریت آنها کمک می کنند. از جانب دیگر، بخشی در محصول داشتیم که خردسالان می توانستند برای رزمندگان نامه بنویسند و آنرا ارسال نمایند. هدف دیگر ما از طراحی این محصول این بود که بچه ها با پیشرفت ها و موفقیت هایی که کشورمان در عرصه های مختلف به دست آورده است، آشنا گردند. می خواستیم خردسالان ببینند قدرت و قابلیت هایی که امروز در اختیار داریم، از کجا به دست آمدند و با دستیافته های مختلف کشور آشنا گردند.
همچنین یک داستان با زبان کودکانه داشتیم که اتفاقات را روایت می کرد؛ این که در گذشته چه اتفاقی افتاده بود، حال چه شرایطی بوجود آمده بود، چه کسانی حمله کرده بودند، به دنبال چه چیزی بودند و در مجموع ماجرا از چه قرار بود. در کنار این موارد، یک کارت معرفی موشک هم داشتیم تا بچه ها بتوانند اطلاعات بیشتری درباره ی آن به دست بیاورند.
محصول دیگری را با تأکید بر «باید برخاست» در روزهای برگزاری مراسم وداع و تشییع رهبر شهید طراحی و تولید کردیم. در طول سه روز برگزاری مراسم خاکسپاری، در مکانی که در اختیار ما قرار داده شده بود، یعنی یک فرهنگ سرا، غرفه ای برپا کردیم. در آنجا هشت فعالیت مختلف متناسب با موضوع تشییع و رهبری برای خردسالان تعریف شده بود.
فعالیت دیگری که داشتیم، ساخت یک گل لاله متحرک بود. این محصول با تأکید بر مفهوم «از خون جوانان وطن لاله دمیده» طراحی شده بود. خردسالان تصاویر شهدا را مشاهده می کردند و تصویر رهبر شهید را هم در مرکز گل قرار می دادند. و خودشان تصاویر شهدا را می چسباندند. کارهای در ارتباط با مراسم خاکسپاری، همچون همین موارد، کارهای کوتاه مدتی بودند که حدود ده تا پانزده دقیقه زمان می بردند. بچه ها در طول این مدت وارد غرفه می شدند، فعالیت را انجام می دادند و در نهایت گل لاله خودرا می ساختند. این گل امکان باز و بسته شدن هم داشت.

* در طراحی محصولاتتان از روان شناسان کودک یا متخصصان دینی هم کمک می گیرید؟

در مجموعه و تیم خودمان، افراد متخصصی حضور دارند. به عنوان نمونه، خود من در رشته روان شناسی تربیتی تحصیل کردم و دوستان دیگرمان هم هرکدام در عرصه های مختلف در رابطه با روان شناسی و تربیت کودک تخصص دارند. بااین حال، در مواردی که برایمان سؤال یا ابهامی پیش می آید، از متخصصان دیگری که طبیعتاً تجربه بیشتری دارند هم کمک می گیریم. در ارتباط با مفاهیم دینی، معمولا فرآیند کار به این شکل است که ابتدا ایده پردازی انجام می دهیم و طراحی اولیه محصول شکل می گیرد. سپس چند نفر از متخصصان مرتبط را در جریان کار قرار می دهیم و از آنها مشورت می گیریم.
اگر بخواهیم یک مفهوم برای کودک ملموس و قابل تجربه شود، در ذهنش باقی بماند و آنرا به درستی درک کند، باید آن مفهوم را به یک محصول، بازی یا فعالیت تبدیل نماییم تا کودک بتواند آنرا تجربه کند و بفهمد. به جهت اینکه بتوانیم حتی یک باب گفت و گو با خردسالان باز نماییم، ضروری است از مسیر و حال وهوای خود بچه ها وارد شویم و ابتدا ارتباط درستی با آنها شکل دهیم. بعد از آن می توانیم حرف ها، مفاهیم و مصادیق موردنظرمان را با آنها مطرح کنیم
برای مثال، به یک متخصص توضیح می دهیم که می خواهیم یک مفهوم مشخص را برای خردسالان در یک گروه سنی خاص به محصول تبدیل نماییم، ایده ما چیست و با چه ادبیاتی می خواهیم آن مفهوم را منتقل نماییم. در این مرحله، متخصصان نکاتی را که باید رعایت نماییم، چارچوب های لازم، محدودیت ها و خطوط قرمز را به ما یادآوری می کنند تا مطمئن شویم محصول به درستی طراحی و تولید می شود و در قسمت محتوایی آن هم خدای ناکرده اشتباهی رخ نمی دهد.

* به نظر شما صنایع خلاق تا چه اندازه می توانند در انتقال مفاهیم به خردسالان نقش و اثر داشته باشند؟

زمانی که درباره ی مطالبی مانند خودآگاهی، حل مسئله، تصمیم گیری، مدیریت هیجانات و موارد مشابه صحبت می نماییم، باید به یک نکته توجه داشته باشیم. به عنوان نمونه، حال که جنگ اتفاق افتاده، خیلی از موضوعات برای خردسالان عینی تر شدند؛ اما قبل از این، خود جنگ برای ما هم یک مفهوم انتزاعی بود. نسل بچه های دهه هفتاد و هشتاد هم صرفا بوسیله داستان ها، داستانها و مطالبی که شنیده بودند، اطلاعاتی درباره ی جنگ داشتند و تصوری از آن در ذهن خود ساخته بودند.
یکی از موضوعات مهمی که با آن مواجه هستیم، اینست که مفاهیم انتزاعی به جهت اینکه خردسالان بتوانند با آنها ارتباط برقرار کنند، باید به گونه ای مناسب ارایه شوند. با خردسالان در سن دبستان، تا حدی میتوان به شکل گفت وگومحور پیش رفت و مفاهیم را بوسیله گفت و گو، سخنرانی و شیوه های مشابه ارائه نمود. اما اگر بخواهیم یک مفهوم برای کودک ملموس و قابل تجربه شود، در ذهنش باقی بماند و آنرا به درستی درک کند، باید آن مفهوم را به یک محصول، بازی یا فعالیت تبدیل نماییم تا کودک بتواند آنرا تجربه کند و بفهمد.
گاهی حتی یک تمثیل مناسب هم می تواند به خوبی یک مفهوم انتزاعی را برای خردسالان جا بیندازد. بنابراین است که ما بسمت طراحی و تولید محصولات فعالیت محور رفتیم. نکته دیگری که باید به آن توجه کرد، شرایط فعلی و خاصیت های نسل جدید خردسالان است. خیلی از بچه ها حتی نسبت به مسایل تربیتی، چه برسد به مسایل دینی، گارد دارند. اگر بخواهیم برخی مباحث را به شکل کاملا مستقیم برای آنها مطرح نماییم، ممکنست دریافت درستی از آن شکل نگیرد و حتی اساساً آن موضوع به درستی منتقل نشود.
برای این که بتوانیم حتی یک باب گفت و گو با خردسالان باز نماییم و این گفت و گو هم مؤثر باشد، باید کاری نماییم که بچه ها نسبت به ما پذیرش داشته باشند. ضروری است از مسیر و حال وهوای خود بچه ها وارد شویم و ابتدا ارتباط درستی با آنها شکل دهیم. بعد از آن می توانیم حرف ها، مفاهیم و مصادیق موردنظرمان را با آنها مطرح نماییم.
این ارتباط چه طور شکل می گیرد؟ به عقیده من، یکی از بهترین راه ها، بخصوص برای خردسالان در سن دبستان که ما با آنها کار می نماییم، استفاده از کاردستی ها، کارهای مختلف و همین محصولاتی است که طراحی می نماییم. این فعالیتها چیزهایی هستند که کودک به آنها علاقه دارد و با آنها درگیر می شود. مشغول ساختن می شود، رنگ آمیزی می کند، قطعات را کنار هم قرار می دهد و محصول را مونتاژ می کند. در ابتدا یک حس خوب در او ایجاد می شود و در ادامه، ما می توانیم مرحله به مرحله مباحث دیگر را هم با او مطرح نماییم.
به طور خلاصه کارهایی هم که تا حالا انجام دادیم، مناسبت های اصلی سال را پوشش دادند؛ چه مناسبت های ملی و چه مناسبت های مذهبی. همین طور یک داستان با زبان کودکانه داشتیم که اتفاقات را روایت می کرد؛ اینکه در گذشته چه اتفاقی افتاده بود، حال چه شرایطی به وجود آمده بود، چه کسانی حمله کرده بودند، بدنبال چه چیزی بودند و در مجموع ماجرا از چه قرار بود. به عنوان نمونه، خود من در رشته روان شناسی تربیتی تحصیل کردم و دوستان دیگرمان هم هرکدام در حوزه های مختلف در ارتباط با روان شناسی و تربیت کودک تخصص دارند.

منبع:

1405/08/29
11:35:07
5.0 / 5
8
تگهای خبر: آموزش , استارتاپ , بازار , برنامه
این مطلب لباسدونی را می پسندید؟
(1)
(0)
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۷ بعلاوه ۲
جدیدترین ها

لباس دونی